Proefjes met Licht

Tijdens de Week van de Opvoeding in oktober 2018 organisren we een kleine workshop voor kinderen over licht. Aanmelding vooraf is verplicht en het aantal plaatsen is beperkt.

Over licht is veel te vertellen en kinderen kunnen veel zelf ontdekken en meehelpen aan de proefjes.

Het programma

We beginnen met een deel over kleur en daarna over het zichtbaar maken van het onzichtbare.
Als de Zon schijnt is er aan het eind gelegenheid het zonnespectrum (de regenboog in detail) te bewonderen. Fraunhofer_lines-nl.jpg

Door de afbeeldingen aan te klikken krijg je ze op ware grootte te zien.

De kleuren van de regenboog

newton2.jpg We beginnen met een proefje dat Isaac Newton al in 1666 deed.
Met een lamp en een groot perspex prisma kunnen we de regenboog opzoeken en de kleuren goed bekijken. Althans als je niet kleurenblind bent. We gaan uitleggen wat dat is en hoe je daar achterkomt. Veel meer jongens dan meisjes zijn kleurenblind. En we laten met een gekleurde bril zien wat een kleurenblinde dan wel of niet ziet!
kleurenblindheidstest.jpg
kleurenblind-statistiek.jpg
Kun je twee cijfers lezen dan ben je waarschijnlijk niet kleurenblind.
Daaronder staat aangegeven hoe groot de kans is dat je kleurenblind bent als je een jongen of een meisje bent.

Kleur en licht in het landschap

We gaan wijzen op een paar natuurverschijnselen die je alleen opmerkt als je weet dat ze bestaat.
• De regenboog - Wanneer kun je een regenboog zien?
• Bijzonnen.
• Heiligenschein.

Kleuren mengen

800px-Ernst_Mach_01-texted.jpg Ernst Mach heeft een eenvoudige manier bedacht om kleuren te mengen: een snel ronddraaiende schijf met verschillend gekleurde sectoren. We gaan kijken hoe dat uitpakt.

Kleuren scheiden

anaglyph.gif
Kijk je naar een plaatje (of film) met rode en groen lijnen door een bril met links een rood glas en rechts een groen glas dan kun je daar diepte in zien. Dit heet met een mooi woord anaglyphe stereo.
Het leuke is dat dit ook werkt voor mensen die hardstikke kleurenblind zijn.

Optische illusies

We denken natuurlijk dat onze ogen en onze hersenen ons niet voor de gek houden. Maar er zijn een hele reeks plaatjes die het tegendeel bewijzen.

optical-brightness-illusion.jpg cafewall.jpg cornsweet-optical-illusion.jpg
Links zijn de centrale delen echt even helder, in het midden lopen de lijnen van het muurtje evenwijdig en houd je vinger eens voor de overgang tussen het bovenste en onderste blokje in het rechter plaatje!

Proefjes met lichtbundels

Daarvoor zetten we een zogenaamde optische bank neer. Dat is een twee meter lange rails waar allerlei instrumenten aan vast gemaakt kunnen worden.

Lenzen

Eerst laten we zien hoe een lens een beeld vormt. Kinderen mogen dat ook zelf uitproberen. Maar raak nooit een lensoppervlak aan, zelfs niet met "schone" handen.

Schlieren-projektie

De opstelling wordt nu wat ingewikkelder. We beelden een heel klein door een sterke LED-lamp verlicht gaatje scherp af en dekken dat beeld weer precies af met een kogeltje.
Elke verstoring in de lichtweg laat licht langs het kogeltje ontsnappen en door dit weer af te beelden op een scherm kun je zien wat de verstoring is. We gaan het volgende laten zien:
• Het oplossen van een suikerklontje in water.
• Het mengen van water en alcohol.
• De warmte van de vlam van een kaars of waxinelichtje.

Dit krijg je ongeveer te zien:
schlieren3.jpg schlieren1.jpg

Andere proefjes waar geen tijd voor is

Er zijn nog veel andere proefjes met licht te bedenken die door beperking in de beschikbare tijd niet aan de orde kunnen komen. Ook zijn ze misschien minder geschikt voor de Week van de Opvoeding.



• Vergelijking van licht en geluid als golfverschijnsel.

• Het electromagnetisch spectrum van radio tot gammastraling.

• Lichtgeleiding door een glasvezel.

• De vetvlek fotometer.

• Polarisatie van licht.

• Stereomicroscoop.

• Meetmicroscoop.

• Zwart/wit fotografie zelf ontwikkelen.

• Meer ideeën en ontdekkingen van Ernst Mach.


Harm Schoonhoven, Versie 9 augustus 2018
logo-science-cafe-overvecht.jpg